Boekentips voor vertalers

Hoewel vertalen op het eerste gezicht misschien een eenvoudige bezigheid lijkt, is het dat maar zelden. Een vertaler moet de kunst verstaan, gedachten en bedoelingen zo exact mogelijk over te dragen in een andere taal. Het kan soms bijzonder lastig zijn de juiste uitdrukking voor een bepaalde gedachte te vinden. Zelfs de best opgeleide vertalers weten soms niet hoe vaste uitdrukkingen worden geschreven of welke synoniemen er zoal voor veel voorkomende woorden bestaan. Voor deze en andere kwesties staan hieronder enkele boekentips die voor vertalers (van en vooral naar het Nederlands) van belang kunnen zijn. De onderstaande lijst bevat enkele boeken waarvan ik zelf tijdens mijn werk als vertaler met veel plezier gebruik maak en iets beschouwelijker literatuur over vertalen in het algemeen.

"Denken over Vertalen" samengesteld door Ton Naaijkens, Cees Koster, Henri Bloemen, Caroline Meijer. Uitgeverij Vantilt, 2004. Een bundel met klassieke en toonaangevende teksten over het vertalen, daterend van de vroege middeleeuwen tot heden. Onder andere de klassieke teksten van Hiëronymus, Luther, Goethe en Walter Benjamin zijn zeer de moeite waard. De samenstellers wilden met dit boek in de eerste plaats een goed tekstboek voor universitair gebruik maken, maar het is ook heel geschikt voor iedereen die een beeld wil krijgen van hoe er in de afgelopen eeuwen over vertalen is nagedacht.

"Het juiste woord" door dr. L. Brouwers & dr. F. Claes. Uitgeverij Het Spectrum B.V., Utrecht 2002. Voor wie zijn woordenschat wil uitbreiden of zich gevariëerder wil uitdrukken. "Het juiste woord" is een soort omgekeerd woordenboek, waarin woorden niet naar alfabet maar naar betekenisgroepen zijn gerangschikt. Het is geconcipieerd voor hen die het goede woord of de goede uitdrukking bij een bepaalde gedachte zoeken. Een juist vertalers moeten vaak deze 'gedachten' naar een andere taal omzetten; het boek rangschikt allerlei thema's op logische wijze en biedt daarbij talrijke uitdrukkingsvarianten.

"Handboek Verzorgd Nederlands" door M. Klein en M. Visscher. Uitgeverij Contact, Amsterdam/Antwerpen 2001. Dit lijvige boek (450 pagina's) bestaat uit twee delen: het eerste handelt over de spelling van het Nederlands. Het tweede deel is gewijd aan correcte en aantrekkelijke zinsbouw. Verder bevat het een overzicht van de Nederlandse grammatica. Een heel uitvoerig boek met veel handige overzichten dat zeker aan te bevelen is voor o.a. vertalers, schrijvers en journalisten.

"Hoe schrijf je dat?" door Jolanda Bouwman. Uitgeverij Thema, Zaltbommel 2006. Leuk klein boekje met veel schrijftips voor helder taalgebruik en begrijpelijke uitleg van de Nederlandse taalregels. Bedoeld voor o.a. correspondentie in het bedrijfsleven. Gemakkelijk te gebruiken, want er staat niets overbodigs in.

"Stijlboek NRC Handelsblad" samengesteld door Ewoud Sanders en Koos Metselaar. Van Dale lexicografie, Utrecht 2000. Een naslagwerk met richtlijnen voor allerlei taalkwesties, in de eerste plaats gebaseerd op en bedoeld voor de journalistieke praktijk. Verder bevat het veel korte maar handige informatieve artikelen, bijvoorbeeld over wat een faillissement is, een overzicht van de politieke partijen in Noord-Ierland, enzovoort. Bijna onmisbaar voor iedereen die professioneel journalistiek bedrijft.

"Schrijfwijzer" door Jan Renkema. SDU uitgevers, Den Haag 2005. Het meest gebruikte adviesboek over de Nederlandse taal met inmiddels een gezaghebbende status. Dit standaardwerk is volgens de uitgever SDU bedoeld voor iedereen die beroepsmatig teksten schrijft en corrigeert. Ook vertalers (van een vreemde taal naar het Nederlands) horen wat mij betreft bij de doelgroep.

© Jan Reitsma, 8 februari 2008
Vertaler Duits-Nederlands | Übersetzer Deutsch - Niederländisch